Verslag van een workshop in het blad 'Horsemanship'

opmerking: De hoeden die op de foto's worden gedragen
zijn voorzien van een harde bol en voldoen aan de
NEN veiligheidsnormen.

 

 

Clinicverslag Dressuur met Bertie Prinsen

Dressuurles zoals het altijd zou moeten zijn door Bertie Prinsen bij Inge thuis. Voor de tweede keer had ik het genoegen mee te kunnen rijden.

Reden mee: Kim met fjord Kenzo, Mieke met warmbloed Twist, Inge met draver x volbloed Gazelle (en de laatste dag op Piek) en ik met Anglo-Arabier Piek en met de driejarige Haflinger Majoor. Tussendoor ook 1 les voor Liesbeth met een BRP-D-pony.

Voor we begonnen legde Bertie aan de nieuwkomers even haar visie op dressuur rijden uit. Paardrijden is beweging, problemen los je dus op in die beweging en laat je paard maar bewegen. Verder nog een toelichting bij het belang van duidelijkheid, goed is goed en slecht is slecht. Geen grijs maar zwart-wit, zowel voor je eigen rijden als naar je paard toe.

Kim vult aan: "Dressuur vanuit de beweging, zou ik haar principe in een notendop proberen te omschrijven. Een paard is gemaakt om te bewegen, maak daar gebruik van! Dressuur heeft niets te maken met het paard in een bepaalde (hoofd)houding te dwingen, neen, dressuur hangt samen met de bewegingen van het paard.
Ontspanning, nageeflijkheid, aanleuning, dit alles vloeit voort uit de beweging. Het is door aan de beweging te werken dat bepaalde problemen als vanzelf opgelost geraken. Verder vernamen we dat Bertie een hekel heeft aan het rondjes rijden in wat ze zelf noemt 'het grijze gebied'. Wablief? Met het grijze gebied bedoelt ze dan alles wat niet goed is, maar ook niet echt slecht."
Inge: "Bertie zei: "het is niet zo dat een paard'niets' leert in dat grijze gebied, natuurlijk - een paard leert in het grijze gebied juist heel veel .. alleen geen goede dingen."
Kim vervolgt: "Denk dus na wat je wil doen, vraag iets aan je paard en laat hem weten of zijn reactie goed of fout was, pas zo zal het paard iets bijleren. In deze optiek liet Bertie ons ook nadenken over waaraan we precies wilden werken de komende lesuren. We schreven dus elk op een papiertje wat onze doelen en/of verwachtingen waren. Voor mij was alles eigenlijk terug te brengen tot nageeflijkheid. Verder wou ik wel eens weten of Bertie iets aan te merken had op mijn houding en zit, en voor Kenzo hoopte ik vooral op regelmaat van de gangen en geen verzet op het bit."

Ik mocht met Piek de spits afbijten. Na de Becker clinic heb ik hem nooit meer lang kunnen rijden zonder optredende spanning, en vaak ging hij er gewoon vandoor zodra hij het zadel zag (het past hem goed, hoor ;-)). Bewegen en spelen op ponykamp vond hij wel heel leuk, mijn vraag naar Bertie toe was dan ook te helpen kijken of hij nog wel rust en plezier in het rijden kon vinden. Het fijne was dat ik na anderhalfjaar (zo lang was het geleden) de draad weer kon oppak-en waar we vorige keer gebleven waren, ik heb dan ook na de vorige keer zeker een jaar lang Bertie in mijn hoofd gehoord wanneer ik alleen aan het rijden was. En het allerfijnste was dat ik met de hulp van Bertie Piek weer kon ontstressen. Drie kwartier gereden, een rustige en ruime stap, een normale draf, rustige overgangen en een meestal heel ontspannen paard.., ik had het niet meer voor mogelijk gehouden. 't Is moeilijk uit te leggen want er 'gebeurt' - eigenlijk niks en toch juist heel veel, je moet het gezien en gevoeld hebben. Mentaal rijden was het, waarbij ik zeker met Piek 'niks' moest doen en 'alleen maar' ontspan-nen, maar waarbij ik ook merkte dat elk ogenblik dat ik er niet bij was, dat hem niet elke pas 'reed' we het kwijt waren en er spanning optrad.
En opnieuw liepen we tegen het zelfde probleem aan, Piek geeft heel makkelijk na maar contact houden met het bit is dan weer enorm moeilijk. Aan de ene kant natuurlijk mijn fout (Handen! Ti-ming!), aan de andere kant kan je met het weinige contact dat hij toelaat ook moeilijk variëren en wordt het al snel al-of niets.
Zitten, stil zitten, overgangen maken in het nageven en in het neerwaartse en als alles goed ging kwamen er ruimere en meer gedragen passen.

Mieke dan met Twist. Twist is zo'n super-paard dat zijn eigen kracht niet kent, dat bijna schrik heeft van het vermogen van zijn achterhand. Heel leuk om te zien was hoe Mieke hem langs het hek kan keren om handig en rugontlastend op stappen.

Hier was het vooral werken aan nageeflijkheid-in-contact, Twist had de neiging zijn hals op te krullen en dan zijn eigen ding te doen. Bertie hielp Mieke om Twist te leren de hals strekken in con-tact, de neus er uit rijden. En dan aandacht voor takt, regelmaat, verkorten en verruimen van de passen, alles met die zelfde takt en regelmaat. Twist had het hier nu en dan erg moeilijk mee, maar zolang zijn neus er uit bleef kon hij zich blijven dragen en liep hij steeds mooier, voor wie denkt dat je een paard aan de voorkant moet/kan verzamelen zou dit zien een prima illustratie van het tegendeel geweest zijn.
Opvallend was dat Twist veel subtieler en aandachtiger reageerde met langere hals. En ook hier kwam het belang var een goede zit terug.
Moeilijk was in het begin het vinden van de 'basisgang' bij Twist. Dit is díe stap (bij Piek) of díe draf (bij Twist) waar het paard correct en makkelijk loopt. Dus met takt, regelmaat, ontspanning en aanleuning. Eens die gevonden en bevestigd is dit de gang om in je lichaamsgeheugen op te slaan en om naar terug te keren wanneer het moeilijker wordt. Paard wat onder je wegrent, paard dat sloft, paard wat gestressed geraakt; terug naar de basisgang waar het paard aan de hulpen is en zich kan ontspannen. Al snel hadden Mieke en Twist hun basisgang gevonden en Mieke maakte er dankbaar gebruik van om op terug te vallen.

Kim en Kenzo dan. Eerste opmerking van Bertie was dat het zo'n leuke combinatie was. Ja, Bertie werkt, ondanks dat ze een echt dressuurmens is, met alle paarden zonder vooroordelen. Een paard is een paard en een ruiter een ruiter. Of moet ik zeggen dank zij ze een echt dressuurmens is? In Bertie's visie is dressuur 'gewoon' correct rijden en dan maakt het niet uit op welk paard je zit, een arabier, een fjord of een warmbloed, je rijdt gewoon zo goed mogelijk en met respect voor en rekening houdend met de mogelijkheden van je paard. En dat het bij elk paard werkt konden we duidelijk zien!
Opnieuw de basis, veel aandacht voor regelmaat bij die twee. En overgangen maken in het nageven. Laten nageven en nageeflijk houden. Meegaan in de beweging, ruimte maken voor je paard om te bewegen. Steeds opnieuw die 'kleine' basis dingen. En steeds opnieuw een zichtbaar verschil bij de combinaties.
Kim: "Wat bij alle paarden geregeld terugkwam, is zorgen voor een goede basis, te beginnen in stap. Zorg voor een vast ritme en hou het ritme erin, ook al verkort of verruim je de passen. Wanneer het 'moeilijk' wordt, keer je altijd terug naar die basisgang, naar datzelfde ritme. Geef het paard ontspanning door een rustige zit, zo beloon je je paard. Kenzo heeft zo de neiging om te vertragen als ik van lichtrijden ga doorzitten, en dus was het voor ons belangrijk om niet alleen het tempo maar vooral ook het ritme te behouden. Het was voor het publiek heel leerzaam om bijvoorbeeld te zien hoe een paard van een gewone stap overging naar een schrijdende stap waarbij het voorbeen vanuit de schouder ineens veel verder naar voor stapte. Zonder dat iemand mij erop wees, zou ik daar misschien nooit op gelet hebben. En zo zou ik nog talloze voorbeelden kunnen aanhalen.
'Nageeflijkheid zit tussen de oren': het is het paard dat tegen de ruiter zegt: "OK, ik ben er klaar voor, wat wil je dat ik doe voor jou?" Voor wie staat te kijken is een nageeflijk paard een paard dat soepel loopt, 'over de rug', het is het paard dat de ruiter als het ware 'meeneemt' in de beweging. Op een nageeflijk paard is het comfortabel zitten juist omdat het paard de ruiter zijn rug 'aanbiedt'... Voor Kenzo een andere aanpak dan voor de andere paarden: vanuit het halthouden naar de stap zonder de nageeflijkheid te verliezen, zonder verzet op het bit. Voor mij héél veel af te leren met mijn handen, want na jaren 'gewoon' recreatief rijden was Kenzo al 'omgeschakeld' naar western en daarna hadden we samen ook nog eens het PNH programma gevolgd... Maar dankzij de voortdurende aanwijzingen van Bertie was Kenzo in topvorm! Niet links-rechts met de handen, niet naar beneden sjorren, evenmin de handen vastzetten maar meegaan in de beweging van de stap.
We leerden ook allemaal de overgangen te maken in het nageven. "Zorg dat het paard nageeft, rijd naar de overgang toe en rijd de overgang enkel als het paard nageeflijk blijft, zo is de eerste pas na de overgang tenminste van jou. Als je hem daarna kwijt bent, het zij zo, maar dan waren de eerste passen toch al goed" aldus Bertie. Wat ook hielp was in de overgang al denken aan de gang die ging komen, want een goede voorbereiding is alles."

 

Inge met Gazelle dan. Gazelle had de vorige avond al hard gewerkt en had er eerst niet zo veel zin in.
Inge: "Op de les zondag had Gazelle zich werkelijk van haar beste kant laten zien. Vlot en werkwillig. Het deed deugd dat Bertie blij was met de vooruitgang die we het laatste jaar hebben gemaakt. Blijkbaar heb ik die paar keer rijden de afgelopen anderhalf jaar toch wel iets bijgeleerd en niet al teveel rare dingen in Gazelle gereden. Zelfs aan wat oprichting gewerkt, kwaliteit van de stap, fatsoenlijke wendingen zonder iets te willen stellen of buigen, tussendoor recht rijden - dat zijn dingen waar ik mee voortkan. Dat euforische gevoel was maandag al heel wat minder, 's Ochtends aan lange teugel losrijden, want Gazelle was gespannen. Iets wat ik tussendoor ook wel doe maar nooit zolang - dus het mag meer, en het is beter voor Gazelle, hoewel ik het verdorie wel heel moeilijk vind om haar bovenin te krijgen. Maar dus wel de weg te gaan. Ik had altijd schrik dat ik als ik het 'te lang' deed, dat het niet goed zou zijn als Gazelle te lang stofzuigerde. Hoewel, stofzuigeren hoeft
niet echt, eerder terug naar de basishouding, lange hals naar voren. Moeilijk om van daar uit haar mee omhoog te nemen in nageeflijkheid, maar op die manier kan ik beter voorkomen dat ze erachter duikt, eerder dan haar neus er van op haar 'hier is 't lekker makkelijk'-plaatsje weer uit te moeten rijden.
Overigens was het duidelijk bij zowel Plek, Twist, Gazelle, als de pony van Liesbeth (de naam ontsnapt me), hoe makkelijk paarden eerder te diep gaan lopen dan te hoog (omdat ze bang zijn van het contact, en/of gewoon zijn op de voorhand te lopen, en/of omdat ze het de makkelijkste plaats vinden om hun achterbenen niet te hoeven gebruiken, en/of omdat ze eerder zo gebouwd zijn), en hoe moeilijk het is om, eens je daar belandt, de neus weer naar voren - naar boven te krijgen. Voorkomen is écht beter dan genezen!
In de namiddag was Gazelle Boos.
Veel moeite om los te laten, en het linkerachterbeen probeerde ze te ontlasten met een soort kronkelgevoel naar rechts. Moeilijk om in balans te blijven :-). Rust aanbieden met de handen, maar steeds checken of ze nageeflijk blijft, of ze niet naar een soort makkelijkheidshoudinkje springt maar werkelijk nageeflijk blijft. Voelen waar ze nageeft en blijft nageven, niet te snel lossen maar ook niet te vroeg, en haar niet laten duiken. In het nageven de overgang rijden. Binnenbeen naar buitenteugel. Vooral mijn linkerbeen moet sterker, zodat het niet zo traag voelt en zo vaag, het moet efficiënter.
Vanuit stap in galop aanspringen. Galopsprongen naar me toe en dan bovenaan voor me uit weg. Het gevoel van die drie goeie sprongen zit nu nog steeds in mij, dat ritme. Naar Bertie kijken in de wending, tenminste: een jaar lang naar haar projectie, tot ze weer terugkomt;-)."
Daarna kon ik (Gudrun) nog eventjes een half uurtje met Majoor. Bertie zei: drie jaar? Leren sturen dus. En daarmee sloeg ze de nagel op de kop. Een van de eerste keren in een vreemde piste, dus Majoor was een beetje opgewonden en was lekker voorwaarts. Meegaan met mijn handen in de beweging en in contact blijven was veel makkelijker dan bij Piek. Majoor verdraagt wel wat contact en neemt het aan zonder te gaan hangen. Commentaar op mijn zadel, ik zat er ook niet goed op (ponyzadel van mijn dochter, dat van Piek past hem helaas niet, Majoor gelukkig wel) en hoe veel ik moest doen om het zadel te compenseren en toch goed te zitten.
Deurtjes open en dicht doen met mijn handen en benen. Wenden, contact met de buitenteugel houden ook al verrast hij me met een wending naar de foute kant. Plaats maken om naar toe te gaan, dus binnenhand vanuit de elleboog openen en zelfs binnenhand naar voor nu en dan. Doorwenden en zo gauw de wending ingezet is handen terug bij elkaar.
Indien nodig aan de buitenkant optisch begrenzen met de dressuurzweep (had ik op wandeling noodgedwongen ook al ontdekt toen mijnheer voor het eerst alleen buiten regelmatig een 'rechtsomkeert' probeerde). En dan wat hindernisjes om omheen en doorheen te rijden, alles in een vlotte draf en proberen de wendingen zo vloeiend mogelijk te maken. Heel ontspannen en speels, we hadden er allebei plezier in.

's Avonds is Liesbeth nog komen rijden maar dat heb ik gemist.

Dinsdag heeft Inge Piek gereden en ook daarbij trok de lijn zich door. Voor mij als toeschouwer, mijn paard kennende, ziende wat Inge deed en horende wat Bertie zei, was het bijna alsof ik hem daar zelf aan het rijden was en ook daar heb ik heel veel van geleerd. Ik herkende heel veel en zie ook wat ik zou moeten doen maar (nog?) niet kan. Millimeter prutswerk is het en ik ontwijk nog altijd het probleem. Ons nageven is geen nageven maar een compromis, ik vraag, hij geeft na en krijgt teugel maar ik laat het contact er bij verloren gaan omdat ik weet dat hij met contact moeilijk gaat doen.
Inge: "Het was een hele interessante oefening om nog eens op een ander paard te rijden. Beide paarden zijn kruidje-roer-me-niets, maar op een heel andere manier. Gazelle reageert soepeler en makkelijker op de signalen van mijn been - ik kan haar echt verschillende dingen vertellen met mijn been, zoals 'vooruit met dat (binnen-)achter-been' of 'buig omheen mijn been'. Piek reageert op het been door zijn buik er juist uit te duwen, tegen de druk in. Met het gevoel van handen op de teugels die hem iets vragen weet hij niet goed wat doen, hij probeert niet te begrijpen wat de bedoeling kan zijn maar wil er eerder onderuit rennen. Een cursus 'het belang van timing bij het loslaten voor de kleinste poging' dus:-). Daartegenover staat dat je Piek echt op zit helemaal terug- of vooruit kan rijden, hij is heel licht regelbaar in tempo. Deze twee paarden na elkaar rijden geeft mij een gevoel van hoe ik ze naar elkaar toe kan rijden: het tempo van Gazelle meer op zit kunnen regelen, en Piek meer aan de been- en teugelhulpen kunnen wennen. Ik heb echt gevoeld hoe als ik beide kwaliteiten in één paard zou kunnen verenigen dat leidt tot een paard dat wérkelijk 'aan de hulpen staat' en dus lichter, soepeler, wendbaarder. En ook goed om te voelen hoe het nu eigenlijk zit met mijn eigen zit, hoe die consequenter kan - enerzijds stiller, maar in elk geval bewuster in te zetten."

Dat is ook een van Bertie's sterke kanten, maast je leren voelen ook leren kijken zodat je ziet wat er wanneer gebeurt en waarom. Als toeschouwer werden we ook erg betrokken bij de clinic.
Meer van het zelfde: heel consequent zijn, timing, correct zitten, blijven ontspannen, duidelijk zijn (geen grijs!) en vooral kijken en luisteren naar het paard en wat het nodig heeft. Moet hij eerst 10 minuten gewoon stappen aan lange teugel (de eerste 10 minuten zijn van het paard)? Of nog langer? Dan is het zo.

Kim: "Ook wie stond te kijken werd actief bij de les betrokken. Haast even vaak als Bertie aan de ruiter vroeg "Heb je dat gevoeld?" vroeg ze aan de kijkers "hebben jullie dat gezien?". Bovendien moedigde ze ons aan om ons proberen voor te stellen hoe het paard precies zou aanvoelen voor diegene die erop zat. Dus niet alleen proberen zien wat er gebeurt, hoe het paard precies loopt, maar te zelfdertljd ook proberen te voelen. Dat Idee sprak mij wel aan, want ik kan namelijk zelf probleemloos in gedachten te paard zitten terwijl ik eigenlijk achter de computer of in de auto zit;-)"

Majoortje was deze dag wat luier dus betekende dit actiever lopen, marcheren ipv sloffen, ook weer die duidelijkheid en toch ontspanning, en hij en ik hadden er allebei plezier in. En deze keer was ik ook fysisch moe na het rijden. Ik mocht ook een dressuurzadel wat wel goed op Majoor lag uittesten en het verschil was duidelijk merkbaar. Ook opvallend was dat Majoor geen enkele keer iets uitprobeerde in een wending, ging super dus we konden het wat moeilijker maken. Correct aanspringen In galop bijvoorbeeld. Links gaat heel goed, rechts was moeilijker. Enerzijds is hij stijf, maar anderzijds is mijn rechter heup een zwak punt. Heup boven je voet brengen was de boodschap. Na wat meer uitleg vragen betekende dat dat ik voor mijn gevoel mijn rechterkant langer moest maken, mijn heup dus niet inknikken. En dan lukt het wel.

Dit was alweer niet zo maar een vrijblijvende clinic maar iets waar je op langere termijn nut blijft uit halen. Voor mij de allerbeste lesgeefster die ik ooit gehad heb. Volgend voorjaar opnieuw hoop ik.

Gudrun Boey, met bijdrages van Kim en Inge